Czym jest atrament ekologiczny?
Pojęcie „atrament ekologiczny" obejmuje kilka kategorii produktów różniących się składem chemicznym i mechanizmem działania, ale łączących je niższy poziom emisji szkodliwych substancji w porównaniu z klasycznymi atramentami solwentowymi. W praktyce terminu tego używa się najczęściej w odniesieniu do atramentów eco solwentowych, atramentów lateksowych i atramentów wodnych – choć każda z tych kategorii ma nieco inną charakterystykę.
Wspólną cechą atramentów ekologicznych jest ograniczenie lub całkowita eliminacja agresywnych rozpuszczalników organicznych emitujących szkodliwe opary podczas druku i suszenia. To przekłada się na:
-
niższą emisję lotnych związków organicznych (VOC) do powietrza w miejscu pracy,
-
możliwość pracy bez specjalnej wentylacji przemysłowej lub przy znacznie łagodniejszych wymaganiach wentylacyjnych,
-
mniejsze obciążenie środowiska naturalnego podczas produkcji, użytkowania i utylizacji,
-
bezpieczniejsze warunki pracy dla operatorów drukarek,
-
brak lub znacznie słabszy nieprzyjemny zapach podczas druku.
Atrament ekologiczny – rodzaje i właściwości
Rynek atramentów ekologicznych do druku wielkoformatowego oferuje kilka wyraźnie zróżnicowanych kategorii produktów. Każda z nich ma inne właściwości techniczne, inne zastosowania i inny profil bezpieczeństwa.
Atrament ekologiczny w wersji eco solwentowej to najpopularniejsza kategoria w profesjonalnym druku reklamowym. Atramenty eco solwentowe bazują na łagodniejszych rozpuszczalnikach organicznych – estrach kwasów tłuszczowych lub glikolach – zamiast agresywnych ketonów i węglowodorów stosowanych w klasycznym hard solvencie. Charakteryzują się znacznie niższą emisją VOC, słabszym zapachem i możliwością pracy w pomieszczeniach z naturalną wentylacją. Trwałość wydruków jest nieco niższa niż przy hard solvencie, jednak w zupełności wystarczająca dla większości zastosowań reklamowych – szacuje się ją na 3–5 lat w warunkach zewnętrznych bez laminacji.
Atramenty lateksowe to kategoria opracowana przez kilku czołowych producentów drukarek wielkoformatowych jako alternatywa dla solwentów. Bazują na dyspersji wodnej lateksu polimerowego – po odparowaniu wody lateks tworzy trwałą warstwę polimeru na powierzchni podłoża. Całkowity brak VOC, możliwość druku w biurze bez specjalnej wentylacji i brak nieprzyjemnego zapachu to kluczowe zalety tej technologii. Trwałość wydruków lateksowych w warunkach zewnętrznych porównywalna jest z eco solventem.
Atramenty wodne pigmentowe to rozwiązanie stosowane głównie w druku fotograficznym i wewnętrznym. Bazują wyłącznie na wodzie jako nośniku pigmentów – są całkowicie bezpieczne dla zdrowia i środowiska, jednak wymagają podłoży z specjalną powłoką przyjmującą atrament i nie nadają się do zastosowań zewnętrznych bez dodatkowej laminacji.
Zastosowania atramentów ekologicznych
Atramenty ekologiczne – szczególnie eco solwentowe i lateksowe – doskonale sprawdzają się w większości typowych zastosowań druku reklamowego i dekoracyjnego. Ich zakres aplikacji jest szerszy niż mogłoby się wydawać.
Do najpopularniejszych zastosowań należą banery i roll-upy do ekspozycji wewnętrznej i zewnętrznej, naklejki i oklejanie pojazdów przy zastosowaniu folii samoprzylepnych kompatybilnych z eco solventem, materiały POS i dekoracje sklepowe, tapety i dekoracje ścienne do wnętrz, wydruki fotograficzne i reprodukcje artystyczne. Atramenty lateksowe sprawdzają się szczególnie przy druku na tapetach wnętrzarskich – wydruki są wolne od zapachu bezpośrednio po wyjściu z drukarki, co umożliwia natychmiastowy montaż.
Obszarem, gdzie atramenty ekologiczne mają pewne ograniczenia, są zastosowania wymagające ekstremalnej trwałości zewnętrznej – wieloletnia ekspozycja na intensywne promieniowanie UV, ekstremalne temperatury i agresywne chemikalia. W takich przypadkach klasyczny hard solvent wciąż ma przewagę, jednak dla zdecydowanej większości standardowych zastosowań reklamowych atramenty ekologiczne są w pełni wystarczające.
Kompatybilność z drukarkami i podłożami
Dobór atramentu ekologicznego do konkretnej drukarki wymaga uwzględnienia kilku czynników. Eco solventy są kompatybilne z szeroką gamą drukarek wielkoformatowych wyposażonych w głowice piezoelektryczne – jednak konkretny atrament musi być dostosowany do parametrów głowic danej drukarki pod względem lepkości i napięcia powierzchniowego.
Atramenty lateksowe wymagają drukarek wyposażonych w specjalny system grzewczy do utrwalania lateksu – nie można ich stosować w standardowych drukarkach solwentowych. To ważne ograniczenie przy planowaniu zakupu sprzętu lub zmiany technologii druku.
Pod względem kompatybilności z podłożami eco solventy są bardzo wszechstronne – działają na foliach PCV, banerze winylowym, folii samoprzylepnej i wielu innych materiałach stosowanych w reklamie zewnętrznej. Atramenty lateksowe wymagają podłoży certyfikowanych przez producenta drukarki, choć lista kompatybilnych materiałów jest systematycznie rozszerzana.
Certyfikaty i normy – jak ocenić ekologiczność atramentu?
Na rynku funkcjonuje wiele produktów określanych jako „ekologiczne" – jednak nie wszystkie spełniają te same standardy. Przy wyborze atramentów ekologicznych warto zwrócić uwagę na konkretne certyfikaty potwierdzające bezpieczeństwo produktu.
Certyfikat Greenguard Gold potwierdza niską emisję VOC i dopuszcza stosowanie produktu w pomieszczeniach o podwyższonych wymaganiach jakości powietrza. Certyfikat OEKO-TEX i Blauer Engel to oznaczenia stosowane dla produktów spełniających rygorystyczne normy środowiskowe w zakresie emisji i składu chemicznego. Przy zakupie atramentów ekologicznych warto weryfikować dostępność kart charakterystyki (SDS) i certyfikatów bezpieczeństwa, które dostarczają obiektywnych informacji o składzie i właściwościach produktu.
